Pod jakim nazwiskiem powinno się wpisywać zamężną kobietę do oprogramowania genealogicznego/tablicy genealogicznej?

Ostatnio coraz więcej osób korzysta z różnego rodzaju oprogramowania genealogicznego. Jest to świetny i polecany sposób porządkowania informacji genealogicznych o rodzinie. Łatwo jest też wygenerować z takiego oprogramowania tablicę genealogiczną, stąd coraz więcej takich tablic trafia także do Internetu.

Im więcej jest tablic tym częściej można zauważyć, że dla ich twórców – raczej niż dla oprogramowania (choć i twórcy oprogramowania mogą być za to odpowiedzialni) – nie jest do końca jasne, pod jakim nazwiskiem – panieńskim czy po mężu – powinno się wpisywać do oprogramowania/tablicy genealogicznej zamężne kobiety.

Zdaje się, że więcej problemów z decyzją pod jakim nazwiskiem należy wpisać kobietę do drzewa genealogicznego pojawia się, kiedy dopisujemy nowe osoby, o które „odkryliśmy” w trakcie kontynuacji poszukiwań lub kiedy wpisujemy osoby żyjące, które są od nas starsze, i które poznajemy już jako na przykład ciocię i wujka Wiśniewskich czy Jagodzińskich. Jeżeli ciocia jest siostrą któregoś z naszych rodziców, to o potwierdzenie nazwiska rodowego nie będzie trudno, ale jeśli będzie to dalsza rodzina, taka informacja może być trudniejsza do zdobycia i roboczo być może do oprogramowania wpiszemy ciocię pod nazwiskiem wujka.

Jak wpisywać nazwiska kobiet do oprogramowania/tablicy genealogicznej prawidłowo?

Jeżeli do oprogramowania wpisujemy jakąś rodzinę, to program sam generuje nazwiska dzieci. Weźmy przykładową rodzinę Jana Kowalskiego i Marianny z domu Malinowskiej po mężu Kowalskiej. Dzieciom tej pary niezależnie od płci oprogramowanie nada nazwisko Kowalski/Kowalska. Sama Marianna będzie wpisana do oprogramowania pod swoim nazwiskiem rodowym (czy też panieńskim) czyli Malinowska.

Załóżmy, że w tej rodzinie są dwie córki i dwóch synów. Kiedy córki wyjdą za mąż, to po prostu dopisuje się do nich małżonków, ale w drzewie genealogicznym/tablicy genealogicznej będą one zapisane pod nazwiskiem panieńskim, tak jak zostały wpisane początkowo, jako dzieci swoich rodziców.

Kiedy dwóch synów Kowalskich się ożeni, dopisane zostaną do nich żony, które w oprogramowaniu a więc i w tablicy genealogicznej pozostaną pod swoimi nazwiskami rodowymi/panieńskimi.

Drzewo genealogiczne czyli drzewo (lub tablicę) potomków najstarszego przodka (protoplasty) danego rodu rysuje się zawsze dla jakiejś konkretnej rodziny. W tym przykładzie będą to Kowalscy. Wszystkie osoby, które ożenią się z pannami Kowalskimi lub wyjdą za mąż za kawalerów Kowalskich (czyli w powyższym przykładzie mówimy i o Janie Kowalskim – ojcu i o jego dwóch synach) wejdą do tej rodziny i w oprogramowaniu oraz w drzewie/tablicy pozostaną one pod swoimi nazwiskami rodowymi.

Zdarza się i to nierzadko, że małżonki wpisywane są do drzewa genealogicznego pod nazwiskiem mężów czyli w tym przykładzie wpisano by Mariannę jako Kowalską. Jest to zapis nieprawidłowy. Likwidując nazwisko panieńskie kobiety ukrywamy informację o jej pochodzeniu. Niestety w drzewie genealogicznym danej rodziny nie ma możliwości dopisania rodziców kobiety, która weszła do tej rodziny (podobnie jak mężczyzny, który wszedł do danej rodziny). Po prostu dlatego, że z tej rodziny nie jest – jeżeli drzewo genealogiczne będzie rysowane dla tej drugiej rodziny, czyli w tym przykładzie dla Malinowskich, to tam znajdą się rodzice i pozostali przodkowie Marianny. Jeżeli kobieta jest z rodziny, dla której rysowane jest drzewo genealogiczne, to jej rodzice są widoczni – w omawianym przykładzie będzie tak z córkami Jana i Marianny. Kiedy kobieta wchodzi do rodziny męża to jej nazwisko rodowe jest w tablicy genealogicznej rodziny jej męża jedyną informacją o rodzinie tej kobiety.

Pojawia się też czasem zapis, który w miejscu nazwiska rodowego kobiety podaje obydwa nazwiska czyli w tym przykładzie byłaby to Marianna Kowalska z d. Malinowska lub Marianna z d. Malinowska Kowalska. Jest to również zapis nieprawidłowy. Tablica genealogiczna to nie jest dokument taki jak akt ślubu czy potwierdzenie wyboru nazwiska przy zawieraniu związku małżeńskiego. Tablica genealogiczna ma za zadanie pokazać rodowód danej osoby. Dlatego w drzewie genealogicznym wszyscy zapisani są pod swoimi nazwiskami rodowymi, mężczyźni pod swoimi a kobiety pod swoimi. Jeżeli interesuje nas osoba, która weszła do rodziny badanej, to musimy po prostu opracować drugie drzewo genealogiczne, które będzie dotyczyć tej drugiej, spowinowaconej z tą pierwszą rodziny.

Zdarza się, że małżonkowie mimo, że nie są blisko spokrewnieni a może i wcale, mają takie same nazwiska rodowe czyli na przykład Kazimierz Kowalski żeni się z Anną Kowalską. Wtedy nazwiska kobiety rodowe i po mężu będą identyczne. Trzymanie się zasady, że kobiety w drzewie genealogicznym zawsze zapisywane są pod nazwiskiem panieńskim pozwala w takiej sytuacji na odczytanie, że małżonkowie mają identyczne nazwiska rodowe a nie jest to umieszczenie kobiety w drzewie pod nazwiskiem męża.

Właściwa odpowiedź na postawione na początku pytanie jest więc taka, że kobiety w drzewie genealogicznym – niezależnie od stanu cywilnego oraz ilości zawartych małżeństw – zapisywane są zawsze pod swoim własnym nazwiskiem rodowym (zwanym też panieńskim).

Grażyna Rychlik

7 I 2018

Reklamy

2 myśli na temat “Pod jakim nazwiskiem powinno się wpisywać zamężną kobietę do oprogramowania genealogicznego/tablicy genealogicznej?”

  1. Jakoś nie przyszło mi do głowy, że można inaczej. Ale, rzeczywiście trzeba to było napisać.
    Natomiast długo się zastanawiałem którą z oboczności nazwiska rodowego (panieńskiego) wpisać do rodowodu., Tą z aktu urodzenia, ślubu urodzenia dziecka (a jeżeli kilkoro dzieci to którego), zgonu? Można by przyjąć, że akt urodzenia wskazuje lepiej na rodzinę ojca, akt ślubu na świadomie wybraną wersję nazwiska przez pannę młodą, czy w akcie zgonu (pod jakim chce ją pamiętać rodzina). Masz jednoznaczną odpowiedź?

    Polubienie

    1. Myślę, że nie ma jednoznacznej odpowiedzi. W ramach jednej rodziny dzieci mogą być zapisywane pod nazwiskami z obocznościami lub podobnymi – jak tak mam w jednej rodzinie: Skwarek i Skwarczyński, więc nawet wersja nazwiska z aktu urodzenia może być nie do końca „pierwotna”. Ja bym zaproponowała takie rozwiązania – do wyboru:
      – wybrać dowolną z wersji i gdzieś na boku zapisać, skąd ta wersja została wzięta i ewentualnie dlaczego, ale wyjaśnienia może nie być,
      – wybrać tę wersję, która powtarza się najczęściej w dokumentach,
      – wybrać najpóźniejszą wersję, bo choć odbiega od najstarszej („pierwotnej”), to może być tą, która ostatecznie wejdzie/weszła do rodzinnego obiegu.
      W zasadzie w każdym przypadku należałoby gdzieś zapisać, na jakiej podstawie dokonano wyboru tej wersji nazwiska a nie innej, żeby można było to sprawdzić. Zachowanie czegoś wyłącznie w pamięci może nie wytrzymać próby czasu…

      Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s