Problemy z datami w aktach metrykalnych – kolejny przykład

Paragraf f

O aktach stanu cywilnego, Warszawa 1858, link do Uwag do wzoru zapisu aktu urodzenia (powyżej fragment)

Znajomość tego przepisu może pomóc w odczytywaniu dat urodzenia w niektórych aktach.

Ostatnio przeglądam akty urodzenia z parafii Matki Boskiej Loretańskiej w Warszawie na Pradze z XIX w. Akurat wszystkie te, które przeglądam, zawierają informację o opóźnieniu rejestracji. Ciekawe jest też to, że niektóre w miejscu daty spisania aktu podają dwie daty – na przykład 8 / 20 stycznia, a w miejscu daty urodzenia tylko jedną – w tym konkretnym przykładzie – 2 stycznia.

Być może odczytanie daty urodzenia dla osoby, która ten akt urodzenia spisała, jest proste, ale dla mnie nie. Czy 2 stycznia jest według kalendarza juliańskiego czy gregoriańskiego?

Jeżeli weźmiemy pod uwagę obowiązujące przepisy, to akt urodzenia sporządzony w ciągu 8 dni od daty urodzenia dziecka był sporządzony w terminie. Przepis ten w opisanym przykładzie może pomóc w określeniu daty urodzenia, gdyż ten przykładowy akt ale i wiele innych podobnie spisanych aktów urodzenia posiadało zapis o opóźnieniu zgłoszenia wraz z podaniem przyczyny, co oznaczało, że urodzenie dziecka zostało zgłoszone po terminie.
Nie wiem wprawdzie, czy 8 dni należy liczyć włącznie z dniem urodzenia czy od następnego dnia, więc daty podaję dla obydwu przypadków (liczenie włącznie z datą urodzenia lub od następnego dnia).

Jeżeli rejestracja urodzenia dziecka nastąpiła 8 / 20 stycznia, to – żeby pozostawała ona w zgodzie z przepisami – dziecko powinno się było urodzić pomiędzy 31 grudnia roku poprzedniego / 12 stycznia roku bieżącego (albo 1 / 13 stycznia) a 8 / 20 stycznia roku bieżącego. Gdyby dziecko było urodzone 2 stycznia według starego kalendarza, to według nowego kalendarza byłaby to data 14 stycznia i wtedy sporządzenie aktu urodzenia w dniu 8 / 20 stycznia byłoby zgodne z przepisami, gdyż terminem granicznym dla daty urodzenia 2 / 14 stycznia byłby dzień 10 / 22 stycznia, a nawet gdyby liczyć z dniem urodzenia byłby to 9 / 21 stycznia i nie byłoby podstaw do umieszczania zapisu o przyczynie opóźnienia rejestracji urodzenia.

W tym konkretnym przypadku zapis o opóźnieniu rejestracji był, więc wydaje mi się, że bardziej prawdopodobne jest, że dziecko urodziło się 21 grudnia roku poprzedniego / 2 stycznia roku bieżącego czyli rejestracja w terminie powinna się była odbyć do dnia 29 grudnia / 10 stycznia (lub 28 grudnia / 9 stycznia, gdyby liczyć wraz z dniem urodzenia). Ponieważ spisanie aktu urodzenia odbyło się dopiero 8 / 20 stycznia, pojawił się zapis o opóźnieniu spisania dokumentu, gdyż rzeczywiście w takiej sytuacji wynosiło ono 11 lub 12 dni.
Być może spisujący akt chciał uniknąć pisania dwa razy długiej nazwy roku – w aktach metrykalnych wszystkie liczby zapisywane są słownie – i po prostu uprościł zapis daty urodzenia, którego odczytanie było dla niego jednoznaczne.
Dziś żyjemy w czasach, kiedy na co dzień używa się wyłącznie jednego systemu datowania i nie zawsze łatwo jest odczytać taki zapis. Tutaj mylące – albo powodujące wątpliwości – jest to, że pierwsza data (sporządzenia dokumentu) podana jest według obydwu kalendarzy, a druga – ta bardziej istotna (data urodzenia) – tylko według jednego kalendarza.

W XIX w.:

31 XII / 12 I   +    8 dni    =          8 I / 20 I
2 I / 14 I    +    8 dni    =        10 I / 22 I
21 XII /  2 I     +    8 dni    =    29 XII / 10 I

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s